063/397-395, 011/311-4837 Pon-Pet: 08h - 16h

Rad van radnog odnosa

Forme rada van radnog odnosa su propisane Zakonom o radu, članovima 197. do 202. i to su:

  1. Privremeni i povremeni poslovi
  2. Ugovor o delu
  3. Ugovor o stručnom osposobljavanju i usavršavanju
  4. Dopunski rad

Privremeni i povremeni poslovi

Privremeni i povremeni poslovi su vrste fleksibilnog oblika zapošljavanja koje imaju specifične karakteristike. Prva karakteristika ovih poslova je da su vremenski ograničeni i to na 120 radnih dana u toku kalendarske godine, jer bi u suprotnom, ukoliko bi bili trajnijeg karaktera sa licima koja obavljaju ovakve poslove trebalo zaključiti ugovor o radu na određeno ili neodređeno vreme.

Ovako angažovana lica imaju pravo na odgovarajuću naknadu za obavljeni rad, koja nema karakter zarade, a koja je predmet ugovora sa poslodavcem, imaju pravo na bezbednost i zdravlje na radu, zdravstvenu zaštitu i obavezu da savesno i odgovorno obavljaju poslove za koje su angažovani.

Može se ugovoriti i naknada troškova za ishranu u toku rada, kao i naknada troškova za dolazak i odlazak sa rada.

Zakonom o radu je predviđeno koje kategorije lica mogu direktno sa poslodavcem da zaključe ugovor o obavljanju privremenih i povremenih poslova. To su: nezaposlena lica, lica zaposlena sa nepunim radnim vremenom, korisnici starosne penzije. A članom 198. Zakona o radu propisano je da poslodavac može za obavljanje privremenih i povremenih poslova da zaključi ugovor sa licem koje je član omladinske ili studentske zadruge u skladu sa propisima o zadrugama.

Ugovor o delu

Zakon o radu ostavlja mogućnost poslodavcu da sa određenim licem zaključi ugovor o delu, radi obavljanja poslova koji su van delatnosti poslodavca, a koji imaju za predmet samostalnu izradu ili opravku određene stvari, samostalno izvršenje određenog fizičkog ili intelektualnog rada.

U slučaju zaključenja ugovora o delu sa licem koje obavlja umetničku ili drugu delatnost u oblasti kulture u skladu sa zakonom, zaključeni ugovor mora biti u saglasnosti sa posebnim kolektivnim ugovorom za lica koja samostalno obavljaju delatnost u oblasti umetnosti i kulture, ako je takav kolektivni ugovor zaključen. Zakon o radu propisuje obaveznu pismenu formu ovog ugovora.

Ugovor o stručnom osposobljavanju i usavršavanju

Ugovor o stručnom osposobljavanju može da se zaključi radi obavljanja pripravničkog staža, odnosno polaganja stručnog ispita, kad je to zakonom, odnosno pravilnikom predviđeno kao poseban uslov za rad u struci. Ugovor o stručnom usavršavanju može da se zaključi radi stručnog usavršavanja i sticanja posebnih znanja i sposobnosti za rad u struci, odnosno obavljanje specijalizacije, za vreme utvrđeno programom usavršavanja, odnosno specijalizacije, u skladu sa posebnim propisom. Zakon ostavlja mogućnost da poslodavac licu na stručnom osposobljavanju ili usavršavanju obezbedi novčanu naknadu i druga prava, u skladu sa zakonom, opštim aktom ili ugovorom o stručnom osposobljavanju i usavršavanju. Novčana naknada se ne smatra se zaradom u smislu Zakona o radu. Zakon i ovde propisuje obaveznu pismenu formu ovih ugovora.

Odredbama člana 47. Zakona o radu propisano da poslodavac može da zasnovati odnos sa licem koje prvi put zasniva radni odnos, u svojstvu pripravnika, za zanimanje za koje je to lice steklo određenu vrstu i stepen stručne spreme, ako je to kao uslov za rad na određenim poslovima utvrđeno zakonom ili pravilnikom. Pripravnički staž traje najduže godinu dana i za to vreme pripravnik ima pravo na zaradu i sva druga prava iz radnog odnosa, u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu. Dakle u ovom slučaju se radi o radu u radnom odnosu i treba ga razlikovati od ugovora o stručnom osposobljavanju i ugovora o stručnom usavršavanju, u kojim slučajevima se radi o radu van radnog odnosa.

Dopunski rad

Zaposleni koji radi sa punim radnim vremenom kod poslodavca može da zaključi ugovor o dopunskom radu sa drugim poslodavcem, najviše do jedne trećine punog radnog vremena. U tom slučaju se zaključuje ugovor o dopunskom radu, za koji Zakon o radu propisuje obaveznu pismenu formu. Tim ugovorom utvrđuje se pravo na novčanu naknadu i druga prava i obaveze po osnovu rada. Ugovor ne može da se zaključi sa nezaposlenim licem, penzionerom, preduzetnikom ili sa licem koje radi kraće od punog radnog vremena. Lice koje je zaključilo ovaj ugovor ima prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, kao i prava iz zdravstvenog osiguranja, ukoliko nije već osigurano.

11.04.2024. godine